خاطره نویسی و تاریخ نگاری جنگ ایران و عراق، در واقع نسبتِ جنگ را بعنوان یک متغیّر تهدیدکننده موجودیت و هویت فردی و اجتماعی، با شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه ایران در زمان جنگ توضیح می دهد. در عین حال روشهای کنونی ظرفیت تعریف نسبتِ جنگ را به عنوان یک امر استراتژیک، در شرایط کنونی و آینده ندارد.

در پاسخ به علت این موضوع، به نظرم مسئله؛ عدم پیوند جنگ با تاریخ و انسان نیست، که موجب ظهور رویکردهای فرهنگی- تاریخی شده است، بلکه مسئله اساسی، ریشه در باورها و نگرش جامعه ایران به مسئله جنگ دارد که پس از پیروزی انقلاب و در چارچوب ملاحظات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، نه تفکر استراتژیک، شکل گرفته و همچنان ادامه دارد چنانکه حضور منطقه ای ایران بعنوان یک رخداد و موقعیت استراتژیک، در چارچوب مفهوم « مدافعین حرم» مفهوم می شود.